کد خبر: ۷۰۳۹۹
تاریخ انتشار: ۲۰ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۶
راهبرد توسعه شهری، سه هدف عمده؛ یعنی رشد اقتصادی، کاهش مستمر فقر و بهبود مدیریت شهری را دنبال می‌‌کند. در این راهبرد پس از شناسایی وضعیت موجود و ترسیم وضعیت مطلوب، راه‌های دستیابی به وضعیت مطلوب، شناسایی و طراحی می‌‌شود.
به گزارش پایگاه خبری - تحلیلی «شهر فردا»، امروزه با رشد روزافزون شهرنشيني، مشكلات شهري، بيش از هر زمان ديگري دامن‌گير شهرهاي كشور شده است. مشکل مسکن، حمل‌ونقل شهری، کمبودهای زیست‌محیطی و آلودگی‌های مربوط به آن، نمونه‌های مشخصی از این مشکلات هستند. اين مشكلات با تأثيرگذاري بر تمامي جنبه‌هاي شهرنشيني، روابط منطقي زندگي شهرنشيني را نابسامان نموده و كيفيت كلي و قابليت زندگي در آنها را به شدت كاهش داده و زمينه ناپايداري در آنها را فراهم كرده است.

یکی از جنبه‌های حائز اهمیت در شهرها که هم علت و هم معلول بسیاری از معضلات شهری است، بافت فرسوده شهری می‌باشد. ماهیت بافت فرسوده، هرگونه بی‌توجهی به آن را از جهات مختلف بی‌اعتبار می‌‌کند؛ زیرا از لحاظ فرهنگی، خاستگاه شهر امروزی و یادگاری از فرهنگ و تاریخ پیشین است، از لحاظ اجتماعی چه در صورت متروک شدن و چه کاربری‌های نامتناسب، بخشی از جامعه و ضامن زندگی انسان‌ها است، از لحاظ کالبدی با وجود همه فرسودگی هنوز دارای ارزش معماری و شهرسازی بی‌نظیری است .

مناطق فشرده و فرسوده شهری، بر تصمیم‌گیری‌های مدیران شهری تأثیرگذار هستند و بخش مهمی از فعالیت‌های آنها به بهبود شرایط و راهکارهای مناسبی برای افزایش شرایط زندگی در این مناطق اختصاص یافته است.

این بافت‌ها معمولاً از کیفیت زیست‌محیطی پایین و فضای غیربهداشتی رنج برده و گاهی آلودگی‌های ناشی از آب‎های سطحی، سیستم فاضلاب و جمع‌آوری زباله در آنها دیده می‌‌شود. سکونت غیرمجاز، نسبت بالای استیجار، شیوع اعتیاد و انواع ناهنجاری‌های رفتاری و بزهکاری و ناامنی به ویژه برای کودکان و بانوان، از ویژگی‌های بافت فرسوده شهرها می‌‌باشد لذا این نارسایی‌ها موجب شده است که این مناطق نسبت به سایر مناطق شهری، از کیفیت زندگی پایین‌تری برخوردار باشند و زیست‌پذیری در آنها کاهش یابد.

اتخاذ سیاست‌های ناكارآمد در عرصه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری در زمینه نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده، به تدریج موجب فرسودگی و ناكارآمدی بخش قابل‌توجهی از بافت‌های هسته مركزی و میانی شهرها و ایجاد تضاد شدید بین بافت‌های شهری به ویژه بافت‌های جدید كه با تغییرات در نقش عملكردی خدماتی شهرها ایجاد شده‌اند، با بافت‌های فرسوده كه توان تطابق با این تغییرات را نداشته‌اند، شده است. این بافت‌ها علاوه‌بر وجود مسائل و مشکلات کالبدی، کیفیت فضای شهری را نیز تنزل داده‌اند و حضور انسان را در فضاهای شهری با معضل روبه‎رو ساخته‌اند .

در پژوهشی که در شماره اخیر فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری منتشر شده، آمده است: زمانی می‌‌توان جایگاه برنامه‌های نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده را مشخص کرد که چشم‌اندازی مناسب برای توسعه شهر داشته و به راهبردی مناسب برای توسعه و پایداری شهر دست یافته باشیم .

با توجه به این‌که راهبرد توسعه  شهری، شکل کامل و پیشرفته برنامه‌ریزی شهری است که می‌‌تواند در شهر یا بخشی از شهر استفاده شود، به‌کارگیری راهبرد توسعه شهری برای نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده، کارگشا و مفید است. اگر شهرها و شهرهای کوچک بخواهند رفاه ساکنان و شهروندان کشورشان را افزایش دهند، باید در چهار جنبه، پایدار و کاربردی باشند که به این چهار ویژگی، اصول یا ارکان CDS  گفته می‌‌شود: زیست‌پذیری، رقابت‌پذیری، بانک‌پذیری و حکمرانی خوب شهری .

راهبرد توسعه شهری، سه هدف عمده؛ یعنی رشد اقتصادی، کاهش مستمر فقر و بهبود مدیریت شهری را دنبال می‌‌کند. در این راهبرد پس از شناسایی وضعیت موجود و ترسیم وضعیت مطلوب، راه‌های دستیابی به وضعیت مطلوب، شناسایی و طراحی می‌‌شود. بنابراین یکی از نخستین اقدامات لازم در راهبرد توسعه شهری، شناسایی وضعیت موجود است. از طرفی وضعیت موجود بافت فرسوده، مستلزم ارزیابی سطح ارکان  CDSمی‌‌باشد که دستیابی به آن‌ها منجر به تحقق اهداف استراتژی توسعه شهری نیز می‌‌شود.

در اصطلاح شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری برای بهبود مراکز شهری یا به طور دقیق‌تر بافت‌های قدیمی و معمولاً فرسوده شهری، راهکارها و مداخلات گوناگونی مطرح می‌‎شوند. انواع مداخله براساس میزان وفاداری به گذشته عبارتند از:

الف) بهسازی: ایجاد شرایط زیست معقول و آماده کردن بستری مناسب برای معیشتی سالم و مولد در شهر و شهرنشینی است.

ب) نوسازی: تجدید بناها و فضاهای شهری است که از طریق اقدامات یا فرایندی، نشانه‌های فرسودگی، ویرانی، بی‌رونقی و رکود از بین می‌رود.

ج) بازسازی: دگرگوني كامل پيشينه و ايجاد شرايطي جديد در بافت يا عناصر آن با برچيدن آثار گذشته است که ایجاد ساخت‌وسازهاي جديد را دنبال مي‌كند.

استراتژی توسعه شهری  (CDS)، ابزاری برای توسعه مناطق فقیر شهری است. این رویکرد، تصمیم‌‎گیری مشارکتی برای شهرهایی است که با بحران فقر شهرنشینی، افزایش رقابت و اعمال فشار بر پایداری محیطی و اقتصادی روبه‌رو هستند و چارچوبی برای رشد اقتصادی، پایداری و برابری با اعمال استراتژی‌هایی فراهم می‌‌آورد و هدف اصلی آن، تأمین توسعه پایدار شهری از طریق ایجاد ظرفیت اجتماعی برای چشم‌اندازسازی مشارکتی و اقدام همگانی است. 

اصول استراتژی توسعه شهری عبارتند از:

- رقابت‎پذیری:  یکی از اجزای کلیدی در مطالعات و تحلیل‌های CDS، تحلیل توان رقابت اقتصادی شهر در سطوح بین‎المللی، ملی و منطقه‎ای است. به عبارتی، تدوین راهبرد توسعه و متعاقباً تدوین برنامه اجرایی، مستلزم تعیین مزیت رقابتی شهرها است. از این‎ رو تحلیل بستر اقتصادی شهر به منظور ارزیابی قوت‌ها و ضعف‌های آن در مقایسه با دیگر شهرهای منطقه و کشور با هدف شناسایی گوشه‌هایی است که شهر در آن، مزیت رقابتی داشته و قادر خواهد بود برای ارائه محصولات و خدمات خود، بازار فراهم نماید.

- حکمرانی خوب: براساس تعریف بانک جهانی، حکمرانی خوب، بر شمول و نمایندگی تمام گروه‌ها در جامعه شهری دلالت دارد؛ همچنان که بر پاسخگویی، یکپارچگی و شفافیت اقدامات دولت محلی برای تعریف و پیگیری اهداف مشترک دلالت دارد؛ یعنی حکمرانی یک شهر را می‌‎توان در شاخص‎های ساختار و اثرگذاری خدمت‎رسانی، استقلال دولت محلی، هماهنگی درون دولتی و شفافیت دولت محلی مشاهده کرد.

- بانک‎پذیری: بر سلامت مالی شهر در اداره منابع درآمدی و هزینه‎ها اشاره دارد. یک شهر بانک‎پذیر دارای سیستم درآمد و مخارج محلی شفاف و از درون سازگار، انتقالات بین‏ دولتی شفاف و قابل پیش‌بینی، شرایط محتاطانه برای استقراض شهرداری‏ها، تکنیک‌های حسابداری مالی پذیرفته شده، فرایند مدیریت دارایی سالم، روش‏های شفاف در تهیه کالا و خدمات و رویکرد تجاری (با در نظر گرفتن مسائل مهم اجتماعی) است. همچنین یک رویکرد تجاری، شرطی لازم برای مشارکت بخش خصوصی یا خصوصی‏سازی مشروط خدمات شهری است.

زیست‌پذیری: خاستگاه مفهوم شهر زیست‌پذیر، به دوران یونان باستان بازمی‌‎گردد که افرادی در پی ایدئولوژی و مفهوم عدالت و انصاف بودند. مفهوم زیست‌پذیری از یک سو نشان‎دهنده جاذبه و تأثیر قوی شهری است اما از سوی دیگر، ارتباطات و تأثیرگذاری شهر را از طریق به دست آوردن سرمایه‌گذاری، منابع فرهنگی و انسانی، شدت بیشتری خواهد بخشید زیست‌پذیری فزاینده مناطق شهری، روشی برای جلوگیری از آلودگی و حفاظت از منابع طبیعی در مناطق شهری و پیرامون آنها است.

زیست‌پذیری در مفهوم اصلی و کلی خود، دستیابی به قابلیت زندگی است و در واقع دستیابی به کیفیت برنامه‌ریزی شهری خوب و مکان پایدار است. به طور کلی، تعاریف زیست‌پذیری و اجتماع زیست‌پذیر، مجموعه متنوعی از موضوعات مختلفی هستند که توسط اصول راهنما مانند:
دسترسی، برابری و مشارکت بیان می‎شوند که مفاهیم مربوط به زیست‌پذیری بر مبنای آنها شکل می‌‌گیرند. در بسیاری از متون، زیست‌پذیری و کیفیت زندگی به صورت مترادف بیان شده‌اند. کیفیت زندگی شهروندان، به میزان دسترسی آنها به زیرساخت‌ها (حمل‌ونقل، ارتباطات، آب و بهداشت)، غذا، هوای پاک، مسکن مناسب، شغل راضی‎‎کننده، فضای سبز و پارک‎ها بستگی دارد. همچنین زیست‌پذیری یک سکونتگاه، به میزان دسترسی ساکنان آن به مشارکت در فرایند تصمیم‌گیری به‌منظور تأمین نیازهایشان نیز بستگی دارد.

یک مکان زیست‌پذیر باید امن، جذاب، دارای پیوستگی و انسجام اجتماعی، امکانات آموزشی، مساکن متنوع و قابل استطاعت، فضاهای عمومی باز، مراکز خرید محلی، خدمات سلامت و بهداشت مناسب، پایداری زیست‌محیطی، امکانات و تسهیلات فرهنگی و تفریحی، حمل‌ونقل عمومی مناسب و بهینه و زیرساخت‌های مناسب برای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری باشد.

به اعتقاد ایوانز، سکه زیست‌پذیری، دو رو دارد که ابزار معیشت، یکی از آن دو و پایداری بوم‌شناسانه، روی دیگر آن است. ابزار معیشت، یعنی این‎که شغل‌ها به اندازه کافی به مسکن آبرومندانه‌ای که اجاره آن متناسب با دستمزد باشد، نزدیک باشد و دسترسی به خدماتی که زیستگاه سالم را به وجود می‌‌آورد، مهیا شود. ابزار معیشت نیز باید پایدار باشد. اگر تقاضا برای شغل و مسکن از تخریب محیط شهر برآورده شود، مسأله ابزار معیشت به صورت واقعی حل نشده است. ابزار معیشت از طریق تخریب و فرسایش محیطی می‌‌خواهد به کیفیت زندگی دست پیدا کند؛ در واقع شهروندانی هستند که ناچارند فضای سبز و هوای پاک را با دستمزدهایشان معاوضه کنند. یک شهر برای زیست‌پذیر بودن باید هر دو روی سکه را داشته باشد؛ در حالی که ابزار معیشت را برای شهروندانش فراهم می‌کند، از کیفیت محیط‌زیست نیز محفاظت کند.


ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برگزیده ها
رشد اجاره بها از اول تیر چقدر است؟/ راهکار حمایت از مستاجران

رشد اجاره بها از اول تیر چقدر است؟/ راهکار حمایت از مستاجران

کارشناس بازار مسکن گفت: درحالیکه در دنیا راهکارهایی نظیر تعیین اجاره‌بهای مسکن در مناطق مختلف شهری، تعیین دفعات و حداکثر میزان افزایش اجاره‌بها و نیز تعیین شرایط فسخ و تمدید قرارداد اجاره برای حمایت از مستاجران تدوین شده رشد اجاره بها در ایران تابع تورم عمومی و تورم مسکن است.
توسعه کمربند سبز پایتخت؛ تهدید منابع آبی یا فیلتری برای هوای تهران

توسعه کمربند سبز پایتخت؛ تهدید منابع آبی یا فیلتری برای هوای تهران

توسعه فضای سبز شهری یکی از شاخص های توسعه یافتگی شهرها تلقی می شود که با انتخاب گونه‌های درست جنگلی می‌تواند نقش ریه‌های کلانشهر آلوده به دود و ماشین را ایفا کند و در تقویت آب سفره های زیر زمینی نیز موثر باشد.