کد خبر: ۳۶۷۶۸
تاریخ انتشار: ۰۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۷
یادداشت/
طی دهه های اخیر وقوع تغییرات سریع در الگوی توزیع و مکان گزینی جمعیتی در سطح جهانی و حرکت شتابنده به سوی شهرها، مسئله برنامه ریزی و توسعه شهری را به یکی از مسایل اصلی جوامع بشری تبدیل نموده است.
 به گزارش پایگاه خبری - تحلیلی «شهر فردا»،دکتر گشتاسب مظفری؛ کارشناس ارشد مدیریت و دیپلماسی شهری در یادداشتی آورده است: 

5 اصل بنیادین کارساز برای شهری هوشمندانه و پایدار

طی دهه های اخیر وقوع تغییرات سریع در الگوی توزیع و مکان گزینی جمعیتی در سطح جهانی و حرکت شتابنده به سوی شهرها، مسئله برنامه ریزی و توسعه شهری را  به یکی از مسایل اصلی جوامع بشری تبدیل نموده است. وقوع چالش های  زیست محیطی، فشار بر منابع محدود طبیعی مانندآب و خاک، مشکلات تغذیه جمعیت، حاشیه نشینی، کمبود زیرساخت های شهری، کاهش کیفیت زندگی شهری و… به ویژه در نواحی مانند آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا را می توان پیامدهای این موضوع برشمرد. این مسائل باعث شده است که تغییر در سیاست ها، روش ها و نگرش ها در فرایند شهری شدن جمعیت، به اولویت سیاستگذاران شهری تبدیل گردد.

هر چند بر اساس آمار های رسمی ارائه شده از سوی مراجع ذیربط، جمعیت شهر نشین ایران طی سال های اخیر نزدیک به 75% کل جمعیت رسیده است. اما بر اساس شواهد و ارزیابی های اولیه و بررسی دیدگاه های شهرسازان، مدیران و کارشناسان با تجربه و متخصص در حوزه مدیریت شهری و محلی و نیز مقایسه وضعیت شهرهای ایران با شهرهای پیشرفته و موفق جهان، تا حدود بسیاز زیادی الگوی شهری شدن و توسعه شهری ایران از دو مولفه "هوشمندی" و "پایداری" به دور بوده است.

البته این شرایط مختص شهری شدن در ایران نیست. این موضوع به عنوان بخش مهمی از نتیجه گیری نهایی اجلاس جهانی اسکان بشر3 (HABITAT III) که در اواخر سال 2016 در شهر کیتو پایتخت اکوادر برگزار شد نیز مورد تاکید قرار گرفته است. شاهدیم که بسیاری از شهرهای جهان سریع و بی برنامه در حال رشد اند. رشد بی برنامه و فزاینده شهری شدن، ما را به سطح بی سابقه ای از آشوب ها و چالش ها می برد، که بی تردید نتیجه آن فقر و آسیب های بیشتر شهری و تخریب محیط زیست است.

بر این اساس ، دولت ها و برنامه ریزان ملی و محلی نمی توانند این وضعیت نگران کننده و بحرانی را نادیده بگیرند. در حقیقت، شهری شدن هر روز بیشتر و بیشتر تبدیل به یک دغدغه وچالش استراتژیک در هر دو سطح حکمرانی ملی و زیر- ملی می شود زیرا زندگی روزمره ما و شهرهای ما را تحت تاثیر قرار می دهد. پیدایش و توسعه شهرهایی که هر چند از ابزارها و مدل های مدرن تکنولوژیکی بهره می برند اما در عین حال از ضعف مدیریت و برنامه ریزی در رنج بوده و ساختارهای قانونی یا الگوهای تامین و مدیریت مالی کهنه ای دارند، صرفا به افزایش عملکرد نامناسب شهرها و کاهش کیفیت زندگی شهروندان منجر خواهد شد. 

یک شهر هوشمند، شهریست که از تکنولوژی به گونه ای هوشمند و به منظور تقویت ارکان شهری شدن استفاده می کند. در کنار رشد سریع شهری، تکثیر تکنولوژی های ارتباطی در شهرها به مسئله دیگری در عصر ما تبدیل شده است. در سالهای اخیر تکنولوژی های دیجیتال به طور چشمگیری توسعه و مدیریت شهری را تحت تاثیر قرار داده است و به احتمال بسیار در آینده نیز همین روند ادامه پیدا خواهد کرد. این فرآیند به ویژه از برخی جهات به توسعه بیشتر در برخی حوزه ها همانند حمل و نقل و ارتباطات، حکمرانی، و بهره وری انرژی، کمک میکند. با این حال ما نباید صرفا روی تکنولوژی های دیجیتال برای حل بسیاری از چالش هایی که شهرها با آن مواجه اند، اعتماد و اتکا کنیم.

تشخیص یک شهر هوشمند و پایدار بر اساس پنج رکن اساسی زیر بنا نهاده شده که در گزارش اجلاس اسکان بشر 3 و"دستور کار شهری جدید" نیز که شامل وظایف و مسئولیت هایی برای دولت های محلی و ملی می شود، بر این پنج رکن تاکید شده است.

1- سیاست شهری ملی

برنامه ریزی شهری و منطقه ای استراتژیک و یکپارچه و مدیریت موثر برای پاسخگویی به چالش های شهرنشینی سریع و پایدار، ارتباط میان شهر و روستا  و همچنین ارتباطات میان بخشی را فراتر از مرزهای سیاسی و اداری در سراسر زنجیره به هم بافته شهرها و روستاها تقویت می کند. توسعه فضایی شهرها باید از طریق برنامه ریزی یکپارچه و مشارکتی، منجر به توسعه شهرها و سکونتگاه های ترکیبی و به هم پیوسته گردد. 

اولین رکن اساسی شهری شدن، در خواست از دولت ملی برای پذیرش مسئولیتش در فرآیند شهری شدن جامعه از طریق طراحی و به کار گیری درست سیاست های شهری ملی مناسب، تثبیت شده و توسعه یافته است. فرآیند شهری شدن هوشمند و پایدار، باید به وسیله دولت های ملی از طریق همکاری نزدیک با شهروندان، دولت های محلی و زیر- ملی و دیگر ذینفعان کلیدی هدایت شود. 

2- قوانین و مقررات شهری

دومین رکن اساسی شهری شدن، اولویت بندی نیازها بر پایه اصول و قوانین است. شهری شدن بدون قوانین و مقررات تمایل دارد به بی برنامگی و ناپایداری دارد. همزمان با اینکه مردم جهان بیشتر و بیشتر به سوی شهری شدن میروند، برای تاثیر گذاری بهتر و بیشتر در فرآیند شهری شدن، انتخابی جز تعیین قواعد و مقررات و به کار گیری آنها وجود ندارد. 

3- طراحی و برنامه ریزی شهری

رکن سوم به طراحی فضاهای عمومی و پروژه های قابل ساخت و ارتباط میان این دو بر می گردد. شهرسازی بدون اختصاص درست فضاهای زیرساختی و طراحی درست پروژه های قابل ساخت و الگوهای خیابانی، محکوم به شکست است. 

4-برنامه مالی شهری پایدار

رکن چهارم شهری شدن هوشمند، سرمایه گذاری در یک برنامه مالی پایدار برای شهری شدن است. شهری شدن بدون برنامه مالی پایدار، با شکست مواجه خواهد شد. به شهری شدن می بایست نه به عنوان یک هزینه، که به عنوان یک سرمایه گذاری نگریسته شود، زیرا هزینه ای که صرف شهری شدن می شود در مقایسه با ارزش هایی که میتواند ایجاد کند بسیار ناچیز است. در این ارتباط موضوع مهمی که باید مورد توجه واقع شده و تضمین گردد، توزیع ارزش افزوده ناشی از شهری شدن، بین نهادهای مختلف ذینفع و ذیربط است، نه فقط تعداد محدودی از آنها. 

یک چارچوب تامین مالی نوآورانه و موثر شهری و محلی، بهره وری، رقابت، همکاری مناسب با بخش خصوصی، ظرفیت سازی، انتقال دانش و داده های قابل اعتماد شهری و تجزیه و تحلیل آنها را با تعامل همه ذینفعان، تقویت می نماید. یک برنامه مالی پایدار مدیریت شهری باید سه مولفه داشته باشد:

• اولین مولفه به کارکردهای کانونی شهری شدن بر میگردد که باید شامل برنامه ثبت زمین شهری، طراحی و برنامه ریزی شهری، کدگذاری ساختمان ها، صدور مجوز و پروانه شهرداری، اصلاح و نظارت شهری و نهایتا جمع آوری عوارض باشد. 

•دومین مولفه به تامین خدمات شهری اولیه (ضروری) مورد نیاز برای تضمین خدمات آب و فاضلاب، پسماندها، انرژی، حمل ونقل، ارتباطات، جابجایی ، نگهداری معابر، اماکن و فضاهای عمومی مرتبط است. در شهرهای مختلف، شرایط متفاوتی برای تامین و توزیع این خدمات از سوی مدیریت شهری وجود دارد.

•سومین مولفه خدمات تکمیلی را پوشش می دهد و به وسیله رفاه، امنیت، آموزش، سلامت، ارتقا اقتصاد محلی، و خدمات فرهنگی تامین می شود. نقش و ظرفیت دولت های محلی برای تضمین این خدمات به طور عمده به نمایندگی چنین قدرتی توسط دولت ملی بستگی دارد.

5-حکمرانی محلی

همکاری ملی- محلی که در آن ذینفعان و دولت های فروملی شرکای استراتژیک دولت های ملی اند، یک سیستم استوار و متوازنی از توسعه شهری را در حمایت از اهداف توسعه ملی، فراهم خواهد ساخت. سیاست های شهری ملی، از جمله سیاست های مربوط به زمین و مسکن ، به پشتوانه تحقیقات و مطالعات علمی و قوی، می توانند میان پویایی شهرنشینی، جمعیت شناسی، و روند کلی توسعه ملی، ارتباط مستحکمی را ایجاد کنند.

تمرکز زدایی موثر، بر پایه به رسمیت شناختن حکمرانی محلی خودگردان استوار است که با مسئولیت مشترک و موثر مقامات محلی مانند جامعه مدنی، در یک چارچوب شفاف و پاسخگو، حکمرانی و مدیریت شهری را تقویت می کند. در این میان معمولا ابزار و اختیار لازم برای حل چالش های شهری شدن بدون برنامه در اختیار دولت های محلی قرار داده نمی شود. دستور کار شهری جدید، گسترش شهر به شیوه ای سازمان یافته، بازآفرینی شهری و بازیابی زمین ها در شهر سازمان یافته را به عنوان بهترین ابزارها برای مدیریت کردن رشد شهری سریع در درون شهرها پیشنهاد می کند. 

همچنین در این میان فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی (ICT) ، نقش مهمی در توسعه این پنج رکن به سوی شهری شدن خوب دارد. یک شهر هوشمند به استفاده از تکنولوژی برای حمایت از این ارکان نیاز دارد.  در عین حال باید به خاطر بسپاریم که تکنولوژی فی ذاته نمی تواند نوشدارویی برای حل تمامی مشکلات شهری شدن و توسعه شهری باشد.
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برگزیده ها
آخرین آمار تلفات زلزله کرمانشاه؛ 470 کشته و 6700 زخمی

آخرین آمار تلفات زلزله کرمانشاه؛ 470 کشته و 6700 زخمی

مدیرکل مدیریت بحران استان کرمانشاه گفت: آب و برق بیشتر مناطق زلزله زده استان وصل شده است.
بساط انتشار اوراق مشارکت نامحدود برچیده شد

بساط انتشار اوراق مشارکت نامحدود برچیده شد

سال گذشته دولت برای جبران کسری بودجه 55 هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت منتشر کرد اما مجلسی‌ها تلاش می‌کنند با تصویب ماده واحده‌ای، سقف انتشار اوراق را محدود کنند.