کد خبر: ۲۸۴۳۳
تاریخ انتشار: ۲۴ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۴
اختصاصی شهر فردا/
ساختار نظام توسعه شهری ایران که می بایست جریان ساز در امر توسعه شهری پایدار باشند و مبانی توسعه را بشناسند و درک از توسعه را تشویق کنند، عمدتا هم در قوانین و مقررات و هم در شناسایی و مراقبت از ارزش های فرهنگی تمدنی ضد توسعه عمل می کنند.

به گزارش پایگاه خبری - تحلیلی «شهر فردا»، مسئله توسعه شهری، یک مفهوم بسیار پیچیده و متکثر است که حوزه های گوناگونی را می کاود اما مثل هر مفهوم مرکبی ، به دانش و بینش خود وابسته است.

تجربیات ارزنده توسعه شهری و مدیریت شهری درجهان، مثال ها و نمونه های در خور توجهی را برای بررسی و درس گرفتن پیشرو قرار داده است.


دانش توسعه شهری نیز به فراخور، پیشرفت های چشمگیری داشته، اما باید دید که این ارزش های علمی و کاربردی در شهرهای ایران، به عنوان یکی از کانون های توسعه ی شهری تاریخی جهان "امروز" چقدر تاثیرگذار است و شهرهای تاریخی و ارزشمند ما، آِیا اساس توجهی به رویکردهای نوین توسعه ی شهری داشته اند؟

آیا چشم انداز آینده ی شهری ایران تنظیم شده است؟ و در صورت تحقق چه آینده ی شهری پیشروی فرزندان ایران زمین است؟ باید ها و نبایدها و از همه مهمتر "اولویت ها" کدامند؟

مجموعه این مباحث حساس، در لابه لای موضوعات سیاسی و جناحی عمدتا مغفول می مانند و زمینه برای استفاده از " عقل" معاصر برای ایجاد کیفیت زیست، رونق و شکوفایی شهری فراهم نمی شود. اهداف کوتاه مدت و آرزوهای کوچک برخی از دست اندر کاران اداره ی شهرها، رکود و بی توجهی جدی را برای شهرها ارمغان می آورد.

نکته دیگر اینکه از ثروت شهرهای تاریخی و موقعیت استراتژیک جغرافیایی ایران و امکانات طبیعی سرزمین استفاده بهینه نمی شود، در حقیقت سرنوشت مردمان این تمدن هزاران ساله را به مخاطره افکنده است.

واقعیت این است که روش های کهنه توسعه شهری مبنای اطلاعات دقیق و علمی ندارند و از این رو "هم نوایی ملی آینده شهری ایران" با هدف به روز نمودن ساختارها، مکانیزم ها و رویکردهای توسعه شهری و با انگیزه تعامل و تبادل تجربیات و به قصد ارتقا ء کیفیت زیست در ایران زمین با ترکیبی از حرفه مندان، مدیران شهری، شهرداران و متخصصین تشکیل شده است.

اما به واقع هم نوایی ملی آینده شهری ایران به دنبال چیست؟ باید دانست که ساخت و توسعه شهری، مثل هر دیسیپلینی نیازمند توجه به رویکردهای نوین و دانش روز جهانی است و باید مرتبا با دست یافته های جدید بروز گردد.

سرعت توسعه بر اساس پیشرفت تکنولوژی به صورتی است که هر نوع تاخیری در بروز رسانی، یک ضایعه به شمار می آید که بسیار پرهزینه خواهد بود.

این یک ساختار بسیار پیچیده و چند بعدی است و مستقیما با کیفیت زندگی و متعاقب آن با خوشبختی مردمان در رابطه و تعامل مستقیم است.

از همین رو این انطباق باید در "روش" و در "رویکرد" مدیریت شهر مشخصا اتفاق بیافتد.

مسئله توسعه و مدیریت شهری یک مفهوم بنیادی است که در رابطه ای دو سویه با شکوفایی زیر بنایی شهری ایقای نقش می کند.

علاوه بر "دانش"، مسئله "بینش" در این مقوله بسیار موثر خواهد بود.

بینش، توسعه قلمروی وسیعی از" توجه نافع به همه امکانات" شهری است که باعث می شود تا مدیریت شهری بتواند فرصت های توسعه را بشناسد، به آنها بپردازد و آنها را در فرآیند توسعه دخالت دهد.

نظام مدیریت شهری در ایران بدنه های مختلفی دارد. دولت از یک سو متولی برنامه ریزی برای توسعه شهری است و شهرداری ها و شوراها به عنوان بخش عمومی، عملا با توسعه به صورت روزانه در رابطه اند.

از سوی دیگر مهندسان مشاور با گرایش های مختلف ابعاد این موضوع را می کاوند.

هم نوایی ملی آینده شهری ایران سعی دارد تا بر اهمیت مواضع علمی و محتوایی در این حوزه پای فشرد و ضرورت تاکید و توجه به این ساختار را در فرآیندهای برنامه ریزی، سیاست گذاری ، اجتماعی، سیاسی ، اقتصادی دنبال کند.

این همنوایی به عنوان یک نهاد عمومی موضوعات مورد نظر را در چارچوب "خواست و مطالبه عمومی مرد" با محوریت نقش متخصصان را دنبال خواهد کرد.

تعیین و معرفی اولویت های امروز و آینده شهری ایران با بحث های کارشناسی، تدوین و ارائه توجهات اساسی متخصصان نسبت به "رویکرد" و " روش توسعه شهری"، ترسیم و به اشتراک گذاری چشم انداز توسعه ی شهری ایران بر اساس آخرین رویکردهای دانش مدیریت شهری و دستاوردهای جهانی از جمله اهداف کلان این همنوایی است.

از دیگر سوی بررسی واقع بینانه چگونگی دگرگونی توسعه شهری در ایران و تدوین برنامه اقدام مشترک بین شهرداری ها و دولت برای تحقق آینده شهری پایدار ایران، از مهمترین اهداف کمپین خواهد بود.

همچنین ایجاد شبکه ای از متخصصین و مدیران شهری با هدف طرح موضوعات بنیادین مدیریت و توسعه شهری در ایران، ایجاد گفتمان در زمینه وضعیت توسعه شهری معاصر کشور، تدوین اولویت های توسعه شهری و تعریف رویکردها، روش ها و امکانات نوین در عرصه ی جهانی، تمرکز بر شناسایی حوزه ی اقتصادی و مالیه ی شهرها به عنوان یک بازار جدید برای سرمایه و ایجاد تعامل با فضای بین المللی در جهت تقویت زمینه های توسعه و تبادل تجربیات از جمله راهبردهای هم نوایی ملی آینده شهری ایران است.

صرف نظر از عوامل اجتماعی پیچیدهی موضوع در چارچوب سکونت و توسعه شهری، تمرکز همه جانبه نسبت به مقوله شهر می تواند به عنوان یک مداخله راهبردی و جریان ساز در امر توسعه معنا داشته باشد واکاوی دلایل عدم انطباق برنامه های توسعه ی شهری با مختصات هویتی و سرزمینی شهرهای ایران موضوعی نیست که به عنوان یک رویکرد سطحی مطرح شود و از آن بتوانیم به سادگی عبور کنیم.

باید دانست که این رویکرد خود یک نام فکری است که برای اصلاح فرهنگی و در برابر بی هویتی و غرب و شرق زدگی در محدودهای منطقی مابین فریفتگی و وازدگی به غرب از یک سو و تحجر و تعصب و اصرار بر گذشته به روز نشده از سوی دیگر یک رابطه متعامل صحیح را جستار خواهد کرد.

واقعیت این است که تحلیل و یافتن مسئله بسیار پیچیده است. به عبارتی اینطور نیست که بپرسید چرا تا کنون نسبت به ارائه راه حل های شایسته تعمق نشده و برنامه های کاربردی برای آن ارائه نگردیده است.

زیرا تفکر در رابطه با توسعه شهری مختصاتی همچون نظریه پردازی و فهم شرایط و تفاهم متعامل با نیروهای موثر و درک صحیح از وضع موجود، برنامه ریزی واقع بینانه و عمل گرایانه مبتنی بر شناخت منابع، پتانسیل ها و محدودیت ها و تدوین راهبردبرای انجام مداخله موثر و تعریف سناریو و برنامه اقدام را در برمی گیرد.

از سوی دیگر سنجش بازخوردها و بازتاب های برنامه اقدام بر بستر توسعه شهری موجود و شناسایی و رفع معضلات و مسائل و چالش های پیش رو و اقدام چابک و مصمم با فهم چالش های و ممارست در تحقق مسیر از دیگر چارچوب هایی است که باید مد نظر قرار داد.

باید دانست تمام برنامه های پیش گفته می بایست در یک نظام سنجش شهری نمونه مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد تا بتواند با اصلاح رویه، خود را به روز کرده و پیش ببرد و به عنوان یک نمونه موثر مطرح شود.

به عبارتی یک شهر باید به عنوان شهر پایلوت، زمینه انجام این برنامه ها، سیاست ها و اقدامات باشد تا بتوان میزان دست یابی به اهداف از پیش تعیین شده را در آن مورد بررسی و بازشناسی قرار داد.

اگر بخواهیم به وضعیت موجود شهرهای ایران بیاندازیم با اندکی دقت می توان شهرهای ایران نرم افزار همه جانبه توسه شهری ندارند یعنی در بسیاری از ابعاد مختلف توسعه شهری ما نظام برنامه ریزی و جامع نداریم.

همچنین مدیریت شهری درجهان معاصر بر اساس داده شهری است. شهرهای ایران داده های شهری روز آمد ندارند و نظام همه جانبه ای برای جمع آوری و مدیریت داده ها وجود ندارد.

از سوی دیگر نظامی برای سنجش و ارزیابی شهری وجود ندارد بر این اساس نمی توان اولویت ها و ضرورت های واقعی شهری را شناخت و بر اساس آن منابع مالی و انسانی و زمان و اجرای برنامه های توسعه ای برنامه ریزی کرد.

باید دانست از آنجا که شهرهای ایرانی ، شهرهای تاریخی هستند و پیش از جریان مدرنیزم نظام توسعه ای درون زا و پایدار و البته مشخص برای خود داشته اند امروزه نه آن روش ها به صورت برنامه های عملی و راهبردی استفاده می شود و نه اساس برنامه های مربوط به شهرهای تازه تاسیس می تواند برای این بستر سودمند باشد. چرا که اساسا انطباقی با هویت این شهرها ندارد.

توضیح اینکه ایجاد این نظام نیازمند طرح ریزی یک الگوی توسعه شهری متکی بر ارزشهای هویتی شهر است.

واقعیت این است که ارزش های توسعه شهری در شهرهای ایران پوشیده است به عبارتی مدیران شهری عموما نمی دانند که این ارزش ها به طور تمام و کمال چه هستند و چگونه می توان آنها را آشکار ساخت.

ارزشهای اجتماعی و فرهنگی و تمدنی شهرها زیر فشار شهرسازی سیویل تقریبا از بین رفته است، به عبارتی شهر بستر مناسبی را برای فرهنگ و هویت ندارد و از سوی دیگر به بی هویتی و فرهنگ گریزی و نوعی جهان وطنی ظاهری و غیر معتبر تشویق می کند.

این در حالیست که ساختار نظام توسعه شهری ایران که می بایست جریان ساز در امر توسعه شهری پایدار باشند و مبانی توسعه را بشناسند و درک از توسعه را تشویق کنند، عمدتا هم در قوانین و مقررات و هم در شناسایی و مراقبت از ارزش های فرهنگی تمدنی ضد توسعه عمل می کنند.

از دیگر سو، شهرداری ها و شوراهای شهر از امکانات دانش معماری و شهرسازی آگاه نیستند. آنها تخصص های گوناگون و مرتبط از جمله معماری، طراحی شهری، طراحی منظر، برنامه ریزی شهری، شهرسازی،مرمت شهری، جامعه شناسی شهری و بسیاری از تخصص های وابسته به شهر را نمی شناسد و از این تخصص ها استفاده نمی کنند.

مهم تر از همه اینکه شهرهای ایران نظام مالیه ای مناسب و قوی ندارند. ایجاد منابع مالی پایدار در شهرهای ایران یک برنامه تعریف شده نیست و به آن اعتقادی وجود ندارد حال اینکه این یک مکانیزم و تخصص مشخص در نظام مدیریت شهری جهان است.

به جرأت می توان گفت: دانش توسعه شهری در ایران بروز نیست و ضعف ها بسیار دارد. دانشگاه ها و مراکز آموزشی محتوایی غیرکاربردی را ترویج می کنند و کیفیت بد آموزشی و تعداد دانشکده های مختلف در حوزه توسعه شهری، بدون کمترین حد از توان علمی آسیب بسیار بزرگی به فضای حرفه ای این عرصه در ایران زده است.

دانشگاه های بی کیفیت و اساتید ناکارآمد و دانشجویان کم کار و بی انگیزه مجموعه است که فضای علمی توسعه شهری را مضمحل کرده و مدرک تحصیلی خروجی این دانشگاه ها که پس از ارائه پایان نامه های تقلبی و فروشی مقاطع مختلف ارائه می شود، ارزش های تمدنی یک سرزمین کهن را نابود کرده است و این در حالیست که مساله سواد یک مساله بنیادی است.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برگزیده ها
تهران‌گردی شهردار تهران در سئول+عکس

تهران‌گردی شهردار تهران در سئول+عکس

محمدعلی نجفی، شهردار تهران در حاشیه سفر به سئول کره جنوبی در خیابان تهران این شهر پیاده‌روی کرد.
نصب دستگاه RVM در کوی دانشگاه تهران+عکس

نصب دستگاه RVM در کوی دانشگاه تهران+عکس

اولین دستگاه RVM در کوی دانشگاه تهران مستقر شد.