کد خبر: ۲۵۸۷۶
تاریخ انتشار: ۰۷ اسفند ۱۳۹۵ - ۰۹:۲۶
اختصاصی شهرفردا/
نخستین شهرداري‌هاي كشور پس از تصویب قانون بلدیه تا سال 1300 در شهرهاي شیراز، همدان، تبریز، آستارا، مشهد، كرمان و مراغه فعالیت خود را شروع نمودند.
 به گزارش پایگاه خبری - تحلیلی «شهر فردا»؛ پیدایش فكر تأسیس شهرداري در ایران را باید بعد از انقلاب مشروطیت، با جایگزیني نهادهاي مردمي بر استبداد و در سال 1286 هجري شمسي (100 سال پیش) دانست. اگرچه طي سال‌هاي قبل از آن، تقریباً شهرها بر اساس ضوابط و قوانین خاص تحت نام حسبه و حسبت اداره می‌شدند و محسب بر بسیاري از امور شهرها نظارت و كنترل مستقیم داشت.

 قانون بلدیه در تاریخ بیستم ربیع‌الاول سال 1325 هجري قمری (1286 هجری شمسی) در پنج فصل و یک صد و هشتاد ماده با این مطلع كه مقصود اصلي تأسیس بلدیه، حفظ منابع شهرها و ایفاي حوائج اهالي شهر است، به تصویب مجلس شوراي ملي رسید و تا سال 1309 به همان صورت باقي بود ولي چون پاره‌اي از موارد آن در طي این مدت بلا‌اجرا مانده و یا قسمتي از آن به موجب قوانین مختلف دیگر تغییریافته بود، قانون دیگري از تصویب گذشت و به موجب آن قانون قبلي لغو شد و قانون جدید داراي تفاوت‌هاي بسیار با قانون قبلي بود.

سیر تكامل شهرداري‌ها در ایران

 این قانون نیز در سال 1328 هجری شمسی دست‌خوش تغییرات اساسي شد و پس ازآن نیز در سال‌های 1331 و 1334 تغییرات و اصلاحاتي در آن به عمل آمد. مجدداً در سال 1355 اصلاحاتي بر قانون شهرداري‌ها انجام شد. 

در دوران پس از انقلاب اسلامي نیز تغییراتي در قانون پیشین شهرداري‌ها صورت گرفت. فعالیت نخستین شهرداري‌ها مبتني بر قانون بلدیه شروع گردید و در سال‌هاي پس از انقلاب و در تداوم بلدیه شهرها و شهرداري‌هاي كنوني با گستره وسیعي از فعالیت‌ها، مسئولیت‌ها، اختیارات و قدرت اجرایي محدود و تنگناهاي مالي شكل گرفتند.

 قانون فعلي شهرداري در حقیقت قانون سال 1331 است كه ضمن اصلاحات و تغییرات بسیار طي سال‌های 1344 سال تاكنون مورداستفاده مي‌باشد. نخستین شهرداري‌هاي كشور پس از تصویب قانون بلدیه تا سال 1300 در شهرهاي شیراز، همدان، تبریز، آستارا، مشهد، كرمان و مراغه فعالیت خود را شروع نمودند. پس از آن شهرداري‌هاي زنجان، آبادان، قزوین، اهواز، رشت، تهران و اصفهان و چند شهر دیگر طي دهه 1300-1310 اداره شهرهای اشاره شده را در چارچوب امكانات و اختیارات ناشي از قانون مصوب موجود آغاز كردند.

 در تمام جهان هر جا شهر و شهرنشیني هست، مهم‌ترین و اصلي‌ترین سازماني كه اداره و مسئولیت مدیریت شهر را مستقیماً بر عهده دارد، شهرداري است. وظایف شهرداري‌ها، طرز عملكرد و ساختار سازماني آن‌ها از كشوري به كشور دیگر و از شهري به شهر دیگر متفاوت است. به عنوان مثال در بسیاري از جوامع پیشرو، شهرداري‌ها وظایف سازمان ثبت‌اسناد و مدارک، آب، برق و غیره را نیز بر عهده دارند.

 تا پیش از انقلاب سازوكار مشخصي، جهت مداخله مردم در امور مدیر شهري تعریف نگردیده بود و اداره شهرداري‌ها در زیرمجموعه ساختار دولت قرار داشت. پس از انقلاب، بر اساس قانوني كه در سال 1361 تصویب گردید، مقرر شد كه به منظور پیشبرد سریع برنامه‌هاي اجتماعي، اقتصادي، بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و سایر امور رفاهي با برگزاري انتخابات با توجه به مقتضیات محلي، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان از طریق تشكیل شوراهاي اسلامي انجام گیرد.

 این قانون به دنبال جلب حداكثري همكاري و مشاركت مردم بود تا تک تک افراد خود را در اداره محل زندگي خود سهیم دانسته و با واگذاري این وظایف به شوراها، از گستردگی و سنگیني دولت مركزي كاسته گردد. البته این قانون تا سال 1376 كه نخستین انتخابات شوراي شهر و روستا در كشور انجام شد اجرایي نگردید. به تازگي بحث انتخابات مستقیم شهرداران شهرهاي بزرگ (جمعیت بیش از 200000 نفر) توسط مردم در مراجع قانون‌گذار در حال بحث و بررسي می‌باشد كه اجرایي شدن آن مي‌تواند اثراتي گسترده بر آینده نظام مدیریت شهري در كشور داشته باشد.

پس از جنگ تحمیلي و آغاز دوران بازسازي (از سال 1368) که به منظور تسریع در انجام كارها، تمركززدایي از دولت و دادن اختیار بیشتر به شهرداري‌ها ناگزیر می‌نمود، به‌تدریج بحث خودگرداني و استقلال مالي شهرداري‌ها عملي گردید. چنانچه تا سال 1378 و با استقرار كامل شوراها، تقریباً بحث اصلي بودجه شهرداري‌ها در سراسر كشور از دولت مركزي مستقل گردید و مدیران شهري درصدد برآمدند تا با شیوه‌های ابتكاري، درآمد‌هاي پایدار را براي اداره امور شهرها كسب نمایند. با توجه به موارد فوق به طور کلی سیر تكامل مدیریت شهري در ایران را می‌توان شامل سه دوره سنتي، مدرن و فرا مدرن دانست كه ویژگي‌هاي هر یک در جدول زیر نمایش داده‌شده است.

سیر تكامل شهرداري‌ها در ایران

نویسنده: ساجده زارعی / ارزیابی تاثیر شهرداری الکترونیکی بر کاهش هزینه‌های بروکراسی 
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
برگزیده ها
اجرای حکم اعدام قاتل آتنا / تصاویر

اجرای حکم اعدام قاتل آتنا / تصاویر

حکم اعدام اسماعیل رنگرز که خردادماه امسال آتنا اصلانی کودک ۷ساله پارس‌آبادی را پس از آزار و اذیت به قتل رسانده بود، صبح امروز با حضور مسئولان و مردم در ملأ عام اجرا شد.
زلزله ۷.۱ ریشتری در مکزیک / تصاویر

زلزله ۷.۱ ریشتری در مکزیک / تصاویر

زمین‌لرزه‌ای قدرتمند در بخش مرکزی مکزیک باعث مرگ بیش از ۱۴۰ نفر و ریزش ساختمان‌ها در مکزیکو سیتی، پایتخت این کشور شده است.